चालता-बोलता संगीत
बससाठी वाट पाहताना पं. रवीशंकर यांची सतार ऐकता येत असल्यास? हॉटेलमध्ये दिलेली ऑर्डर सर्व्ह होण्याच्या वेळेत मायकल जॅक्सनचे गाणे ऐकण्याची कल्पना कशी वाटते? कोणासाठी वाट पाहण्यास थांबलो असताना एखादे जुने रोमॅंटिक गाणे ऐकण्याची सोय असल्यास?
एकेकाळी कल्पना असलेल्या या गोष्टी आता प्रत्यक्षात उतरल्या आहेत. पूर्वी वॉकमनने हेच काम केले होते. मात्र तुटपुंजी बॅटरी लाइफ आणि यंत्रणेतील बिघाडामुळे त्या सोयीवर किती मर्यादा येत होत्या, हे वॉकमन वापरणारेच जाणो! नव्या “पीएमपी’मध्ये कॅसेट, बॅटरी सेल यांची कटकट तर नाहीच, शिवाय आवाजाचा दर्जा आणि सुटसुटीतपणा हे त्यांचे खास वैशिष्ट्य.
“ऍपल’ कंपनीने सहा वर्षांपूर्वी “ऑयपॉड’ हा “पीएमपी’ बाजारात आणला. तेव्हापासून सर्वच “पीएमपी’ला “आयपॉड’ म्हटले जाते. पहिल्या “आयपॉड’मध्ये केवळ गाणे ऐकण्याची सोय होती. नंतरच्या मॉडेल्समध्ये मात्र व्हिडिओचीही सोय करण्यात आली. “आयपॉड’ पाठोपाठ सोनी, फिलिप्स आणि “सॅमसंग’नेही “पीएमपी’ची मॉडेल बाजारात आणली. चिनी बनावटीची काही “पीएमपी’ही उपलब्ध आहेत. त्यांतील काही मॉडेलमध्ये डिजिटल कॅमेऱ्याचाही समावेश असला, तरी त्यांची बॅटरी लाइफ शंकास्पदच असते. बॅटरी रिजार्चेबल असली तरी प्रवास वगैरे काळात ती अधिक काळ चालणे महत्त्वाचे, नाही का?
अनेक भारतीय कंपन्यांनीही “पीएमपी’ची मॉडेल्स बाजारात आणली आहेत. त्यांच्या दर्जाबाबत मात्र खात्री देता येत नाही. त्यांच्या किमती कमी आहेत एवढेच! (कुठे, कोण्या दुकानदाराकडे घेतले आणि घेताना किती घासाघीस केली, यावर त्या अवलंबून आहेत!) आंतरराष्ट्रीय कंपन्यांचे “पीएमपी’ किमान साडेतीन हजारांपासून उपलब्ध आहेत. व्हिडिओची सोय आणि “मेमरी’ यांवर त्या किमती अवलंबून आहेत. “आयपॉड’ची किंमत अर्थातच खूप अधिक आहे. मात्र “आयपॉड’वर गाणे (किंवा अन्य कार्यक्रम) ऐकण्यासाठी खास “आयट्यून्स.कॉम’ ही साईट आहे. अन्य “पीएमपी’वर कॉम्प्युटरवरून कार्यक्रम लोड करावे लागतात. गाणेच नाही तर एमपी3, एमपी4, डब्लूएमए आणि डब्लूएमव्ही या प्रकारातील कोणतीही फाइल पीएमपीवर चालू शकते. त्यामुळे “पॉडकास्ट’, “व्होडकास्ट’ डाऊनलोड करून “पीएमपी’वर ऐकण्याचा मार्ग बहुतेक जण पसंत करतात. मला स्वतःला पीएमपीची ही सोय खूप महत्त्वाची वाटते. अनेक आंतरराष्ट्रीय रेडियो केंद्रांचे कार्यक्रम ज्याप्रमाणे पीएमपीवर पॉडकास्टचे कर्यक्रम डाऊनलोड करून ऐकता येतात, त्याचप्रमाणे विविध प्रकारचे संगीतही ऐकणे त्यामुळे सुलभ झाले आहे.
बहुतांश पीएमपीचा उपयोग “यूएसबी स्टोरेज’साठी होत असल्याने डाटा ट्रान्सफर अधिक सोपे झाले आहे. त्यासाठी “मेमरी’च्या मर्यादा आहेतच, मात्र त्यावरही “कार्ड स्लॉट’चा उपाय आहे. एकूणच संगीताच्या छंदासाठी साधारणतः दोन-अडीच हजार रुपये खर्चण्यास जे तयार आहेत, त्यांच्यासाठी “पीएमपी’ ही एक सोयच झाली आहे.
———-
