मुंबईत झालेल्या स्फोटांचे आणि हल्ल्यांचे प्रकरण अद्याप संपलेले नाही. या घटनेच्या वार्तांकनासाठी गेली दोन दिवस अनेक वाहिन्या आणि वर्तमानपत्रांचे वार्ताहर शब्दशः जीवाच्या कराराने घटनास्थळी थांबलेले आहेत. त्यांच्यापैकी काही जण केवळ नशिबाने वाचले तर काही जखमी झाले आहेत. त्यांचे खरोखर कौतुकच केले पाहिजे.

या घटनेचे वार्तांकन अपेक्षेप्रमाणे जगभरच्या माध्यमांनी केले. मात्र या वार्तांकनात महत्त्वाचा फरक दिसून येतो. पाश्चात्य माध्यमांनी या घटनेची छायाचित्रे प्रकाशित करताना कुठेही मृतदेह, खंडीत झालेले देह, भयभीत चेहरे येू दिलेले नाहीत. हल्ल्यांची तीव्रता वाचकांपर्यंत नेण्यासाठी निर्जीव वस्तूंचाही वापर करता येऊ शकतो, हे त्यांनी दाखवून दिले आहे. आपल्याकडे मात्र रडके चेहरे, मृतदेह, जखमी व्यक्ती किंवा मृतांच्या नातेवाईकांची शोकमग्न छायाचित्रे यांची रेलचेल आहे. मृत व्यक्तीचाही मान कायम ठेवला पाहिजे, हे आपण कधी शिकणार?

वर्तमानपत्रांना मरण नाही, असे सांगणाऱया रुपर्ट मर्डोक यांचा स्टार उद्योग समूह मुद्रीत माध्यमांमध्ये प्रवेश करणार असल्याची पक्की खबर आहे. बिझिनेस स्टँडर्ड या वर्तमानपत्रातील एका बातमीनुसार, स्टारच्या हाँग काँगचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी पॉल ऐयलो, स्टार इंडियाचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी उदय शंकर आणि मुख्य परिचालन अधिकारी जगदीश कुमार बेंगळूरु येथे आपल्या भावी भागीदारांचा शोध घेण्यासाठी गेले होते.

मर्डोक किंवा त्यांच्या समूहाने असा निर्णय घेतलाच असेल, तर तो फारसा आश्चर्यजनक नाही. भारतात तरी मुद्रीत माध्यम हे सनराईज क्षेत्र आहे. भारतात माध्यम उद्योग गेल्या काही वर्षात जवळपास भूमितीय श्रेणीने वाढत आहे. प्राईसवॉटरहाऊसकूपर आणि फेडरेशन ऑफ इंडियन चेंबर ऑफ कॉमर्स ऑफ इंडिया यांनी गेल्या वर्षी केलेल्या पाहणीत, मुद्रीत माध्यमांची उलाढाल १४९ अब्ज रुपये असल्याचे तसेच २०१२ पर्यंत हा आकडा २८१ अब्ज रुपयांपर्यंत जाण्याचा अंदाज व्यक्त केला आहे. याच अहवालात असेही म्हटले आहे, की २००७ या वर्षात माध्यम उद्योगाची त्याआधीच्या वर्षाच्या तुलनेत १७ टक्क्यांनी वाढ झाली तर पाच वर्षांसाठी हाच आकडा १९ टक्के एवढा आहे.

भारतीय संस्थाच नव्हे, तर भारतीय माध्यम क्षेत्राच्या उज्ज्वल भवितव्याची ग्वाही जागतिक संस्थांनीही दिली आहे. वर्ल्ड असोसिएशन ऑफ न्यूजपेपर्स या संस्थेच्या २००७ सालच्या अहवालानुसार, भारतीय माध्यम उद्योगाची दरवर्षी ११ टक्क्यांनी वाढ होत आहे.  जगात वर्तमानपत्रांच्या सर्वाधिक मोठ्या पाच बाजारपेठांमध्ये चीनच्या (१० कोटी ७० लाख प्रती दररोज) मागोमाग भारताचा क्रमांक (९ कोटी ९० लाख प्रती दररोज) आहे. तिसऱया क्रमांकावर असलेल्या जपानमध्ये खपाचा आकडा ६ कोटी ८० लाख प्रती दररोज आहे, चौथ्या स्थानावरील अमेरिकेत दररोज ५ कोटी १० लाख आहे हे लक्षात घेतले म्हणजे या बाजारपेठांतील तफावत लक्षात येईल.

याच अहवालात दिलेल्या माहितीनुसार, भारतीय वर्तमानपत्रांच्या खपात २००७ या वर्षी ११.२ टक्क्यांनी वाढ झाली. पाच वर्षांच्या काळात हीच वाढ ३५.५१ वाढ झाली. जगातील सर्वाधिक खपाच्या १०० वर्तमानपत्रांपैकी ७४ वर्तमानपत्रे आशियात आहेत. त्यातील ६२ वर्तमानपत्रे चीन, जपान आणि भारतात आहेत.

सध्या मंदीचा काळ असला तरी वृत्तमाध्यमांसाठी मंदीचा काळ हाच सुगीचा काळ असतो. त्यामुळे भारतीय माध्यमांसाठी तरी आता काळ सुखाचा आहे, हे खरे.

मुद्रीत प्रसारमाध्यमांमध्ये काम करणाऱयांसाठी खुशखबर.  नव्या माध्यमांच्या आक्रमणामुळे भयभीत झालेल्या पत्रकारांच्या उज्ज्वल भवितव्याची ग्वाही खुद्द माध्यमसम्राट रुपर्ट मर्डोक यांनीच दिली आहे. वेब पत्रकारितेचे आव्हान मुद्रीत माध्यमे पेलू शकतील आणि मुद्रीत माध्यमांची मरणाची शक्यता वर्तविणारे खोटे पडतील, असे मर्डोक यांनी म्हटले आहे. 

न्यूज कॉर्पोरेशन या जगड्व्याळ माध्यम शृंखलेचे मालक असलेले आणि सन, टाईम्स (ब्रिटन) व वॉल स्ट्रीट जर्नल यांसारखी वृत्तपत्रे खिशात बाळगणारे मर्डोक यांनी नुकतेच ऑस्ट्रेलियन व्रॉडकास्टिंग कॉर्पोरेशनसाठी रेडियोवर एक भाषण दिले. त्यात मर्डोक म्हणतातः आमच्या पत्रकार बांधवांमध्ये काही निराशावादी लोकं आहेत. ते त्यांच्यापुढे आलेल्या संधींमुळे उत्साहित होण्याऐवजी स्वतःचेच मृत्युलेख लिहिण्यात मग्न आहेत.  असे निराशावादी लोक काहीही म्हणत असले तरी एकविसाव्या शतकात वर्तमानपत्रे नवी उंची गाठतील, असा मला विश्वास वाटतो. 

असे असले तरी, वर्तमानपत्रांना संकेतस्थळे आणि इ-मेलसारख्या माध्यमांचा उपयोग करून वैयक्तिक पसंतीप्रमाणे बातम्या आणि जाहिराती पुरवाव्या लागतील. वर्तमानपत्रांना व्यवसायावर लक्ष केंद्रीत करण्यापेक्षा वाचकांना माहिती द्यावी लागेल, असंही मर्डोक म्हणतात.

मर्डोक यांचे आणखी एक निरीक्षण आहे, ते काहीसे खरे असल्याचे वैयक्तिक अनुभवावरून मी सांगू शकतो. वर्तमानपत्रांच्या संपादकीय विभागात काहीशी मरगळ आणि तुसडेपणाचे वातावरण आहे.  एकेकाळी माहिती पुरविण्यावर एकाधिकार गाजविल्यानंतर नव्या माध्यमांशी स्पर्धा करताना आलेल्या हतबलतेतून ही वृत्ती आहे, असे ते म्हणतात. ते बहुतांशी खरे आहे. पूर्वी काही संपादक ठरवून बातम्यांचे अस्तित्व ठरवित असत. आता संपादक आपली शक्ती हरवून बसले आहेत, असंही ते म्हणतात.

मर्डोक यांची मूळ मुलाखत इथे आहे.

व्हिडिओ गेम ही एके काळी लहानांची मक्तेदारी होती. एके काळी म्हणण्याचे कारण असे, की आता कॉम्प्युटरमुळे विविध प्रकारचे खेळ खेळण्याचे वेड लहानांपासून थोरांपर्यंत सर्वांमध्ये सारख्याच प्रमाणात दिसून येते. या ट्रेंडचा फायदा व्हिडिओ गेमच्या निर्मात्यांनी घेतला नसता तरच नवल. त्यातूनच “व्हिडिओ गेम कन्सोल’ ही नवी संकल्पना उदयास आली.

जी यंत्रे “व्हिडिओ गेम’साठी स्वतः वापरण्याबरोबरच पैसे घेऊन इतरांनाही खेळण्यास देता येतात, त्यांना “आर्केड गेम’ असे म्हणतात. आपल्याकडे बहुतांश व्हिडिओ गेम पार्लरमध्ये या प्रकारची यंत्रे आहेत. जी यंत्रे केवळ स्वतःसाठी वापरता येतात त्यांना कन्सोल म्हणतात. हा प्रकार अद्याप रुळायचा आहे. तरीही हा प्रकार झपाट्याने लोकप्रिय होत आहे, एवढं खरं.

“व्हिडिओ गेम कन्सोल’च्या क्षेत्रात अद्याप तरी सोनी आणि मायक्रोसॉफ्ट ही दादा मंडळी आहेत. “सोनी’च्या “प्ले स्टेशन3′ (पीएस3) आणि मायक्रोसॉफ्टच्या “एक्‍स बॉक्‍स 360′ या दोन्ही कन्सोलमध्येच सध्या प्रामुख्याने स्पर्धा आहे. “निन्टेंडो’ ही कंपनीही या क्षेत्रात आहे, मात्र भारताततरी या कंपनीची उत्पादने नाहीत. “पीएस3′ हे मूळात पहिल्या कन्सोलची तिसरी आवृत्ती आहे. आपल्याकडे “पीएस1′ ही उपलब्ध असून, त्याची किंमत सुमारे चार हजार रुपयांपासून पुढे आहे. “पीएस3′ आणि “एक्‍सबॉक्‍स360′च्या किमती मात्र दहा ते वीस हजारांपासून पुढे आहेत. खास मोठ्या व्यक्तींसाठी केलेली निर्मिती ही या कन्सोलची वैशिष्ट्ये आहेत. त्यात गेमही त्या दृष्टीनेच विकसित केलेले आहेत. त्यामुळे म्हणावे लागेल, व्हिडिओ गेम ही आता केवळ लहानांनी खेळण्याची गोष्ट राहिली नाही.

बससाठी वाट पाहताना पं. रवीशंकर यांची सतार ऐकता येत असल्यास? हॉटेलमध्ये दिलेली ऑर्डर सर्व्ह होण्याच्या वेळेत मायकल जॅक्‍सनचे गाणे ऐकण्याची कल्पना कशी वाटते? कोणासाठी वाट पाहण्यास थांबलो असताना एखादे जुने रोमॅंटिक गाणे ऐकण्याची सोय असल्यास?

एकेकाळी कल्पना असलेल्या या गोष्टी आता प्रत्यक्षात उतरल्या आहेत. पूर्वी वॉकमनने हेच काम केले होते. मात्र तुटपुंजी बॅटरी लाइफ आणि यंत्रणेतील बिघाडामुळे त्या सोयीवर किती मर्यादा येत होत्या, हे वॉकमन वापरणारेच जाणो! नव्या “पीएमपी’मध्ये कॅसेट, बॅटरी सेल यांची कटकट तर नाहीच, शिवाय आवाजाचा दर्जा आणि सुटसुटीतपणा हे त्यांचे खास वैशिष्ट्य.

“ऍपल’ कंपनीने सहा वर्षांपूर्वी “ऑयपॉड’ हा “पीएमपी’ बाजारात आणला. तेव्हापासून सर्वच “पीएमपी’ला “आयपॉड’ म्हटले जाते. पहिल्या “आयपॉड’मध्ये केवळ गाणे ऐकण्याची सोय होती. नंतरच्या मॉडेल्समध्ये मात्र व्हिडिओचीही सोय करण्यात आली. “आयपॉड’ पाठोपाठ सोनी, फिलिप्स आणि “सॅमसंग’नेही “पीएमपी’ची मॉडेल बाजारात आणली. चिनी बनावटीची काही “पीएमपी’ही उपलब्ध आहेत. त्यांतील काही मॉडेलमध्ये डिजिटल कॅमेऱ्याचाही समावेश असला, तरी त्यांची बॅटरी लाइफ शंकास्पदच असते. बॅटरी रिजार्चेबल असली तरी प्रवास वगैरे काळात ती अधिक काळ चालणे महत्त्वाचे, नाही का?

अनेक भारतीय कंपन्यांनीही “पीएमपी’ची मॉडेल्स बाजारात आणली आहेत. त्यांच्या दर्जाबाबत मात्र खात्री देता येत नाही. त्यांच्या किमती कमी आहेत एवढेच! (कुठे, कोण्या दुकानदाराकडे घेतले आणि घेताना किती घासाघीस केली, यावर त्या अवलंबून आहेत!) आंतरराष्ट्रीय कंपन्यांचे “पीएमपी’ किमान साडेतीन हजारांपासून उपलब्ध आहेत. व्हिडिओची सोय आणि “मेमरी’ यांवर त्या किमती अवलंबून आहेत. “आयपॉड’ची किंमत अर्थातच खूप अधिक आहे. मात्र “आयपॉड’वर गाणे (किंवा अन्य कार्यक्रम) ऐकण्यासाठी खास “आयट्यून्स.कॉम’ ही साईट आहे. अन्य “पीएमपी’वर कॉम्प्युटरवरून कार्यक्रम लोड करावे लागतात. गाणेच नाही तर एमपी3, एमपी4, डब्लूएमए आणि डब्लूएमव्ही या प्रकारातील कोणतीही फाइल पीएमपीवर चालू शकते. त्यामुळे “पॉडकास्ट’, “व्होडकास्ट’ डाऊनलोड करून “पीएमपी’वर ऐकण्याचा मार्ग बहुतेक जण पसंत करतात. मला स्वतःला पीएमपीची ही सोय खूप महत्त्वाची वाटते. अनेक आंतरराष्ट्रीय रेडियो केंद्रांचे कार्यक्रम ज्याप्रमाणे पीएमपीवर पॉडकास्टचे कर्यक्रम डाऊनलोड करून ऐकता येतात, त्याचप्रमाणे विविध प्रकारचे संगीतही ऐकणे त्यामुळे सुलभ झाले आहे.

बहुतांश पीएमपीचा उपयोग “यूएसबी स्टोरेज’साठी होत असल्याने डाटा ट्रान्सफर अधिक सोपे झाले आहे. त्यासाठी “मेमरी’च्या मर्यादा आहेतच, मात्र त्यावरही “कार्ड स्लॉट’चा उपाय आहे. एकूणच संगीताच्या छंदासाठी साधारणतः दोन-अडीच हजार रुपये खर्चण्यास जे तयार आहेत, त्यांच्यासाठी “पीएमपी’ ही एक सोयच झाली आहे.

———-

पीएमपी लेखाची पीडीएफ फाईल

एकच चित्रपट…एकच कथा…त्याच्याही चार आवृत्या. त्यातील दोन आवृत्यांनी चित्रपटाच्या नायकाला नव्या उंचीवर नेले तर दोन चित्रपटांनी मूळ नायकाच्या सृती जागवण्यापलीकडे काहीही साध्य केले नाही. “डॉन’ या चित्रपटाची “चित्तरकथा’ ही अशी दोन ओळींत सांगता येईल. अमिताभ बच्चनच्या संस्मरणीय भूमिकेसाठी प्रसिद्ध असलेल्या “डॉन’ची शाहरूख खानने नक्कल केली तेव्हा सर्वांनी चर्चा केली. खाली दक्षिण भारतातही अशीच चर्चा चालू आहे ती “डॉन’च्या तमिळ आवृत्तीबाबत म्हणजेच “बिल्ला’ या चित्रपटाची.

सुमारे 27 वर्षांपूर्वी आलेल्या “डॉन’ या चित्रपटाने अमिताभ बच्चनची बॉलिवूडमध्ये (तेव्हा हिंदी चित्रपटसृष्टीला हे नाव मिळालेले नव्हते) प्रतिष्ठा उंचावली होती. यशस्वी नायक म्हणून अमिताभ प्रस्थापित झाला असला तरी “डॉन’मुळे त्याच्या सुपरस्टारपदावर शिक्कामोर्तब झाले. हा चित्रपट प्रचंड यशस्वी झाला हे तर सर्वांनाच माहित आहे. त्यानंतर दक्षिण भारताच्या परंपरेप्रमाणे या चित्रपटाचे “रिमेक’ झाले. त्यातील तमिळ भाषेतील “बिल्ला’ या “रिमेक’ने तिकिट खिडकीवर प्रचंड धंदा केला. त्यावेळी तमिळमधील उगवता नायक असलेल्या रजनीकांतने या चित्रपटात नायकाची भूमिका केली होती. “बिल्ला’च्या यशाचा रजनीकांतला अपेक्षेबाहेर फायदा झाला. तो चित्रपट रजनीकांतच्या कारकीर्दीतील मैलाचा दगड मानण्यात येतो. याच चित्रपटाने त्याला सुपरस्टारपद बहाल केले. दक्षिण भारतात तो दक्षिणेचा अमिताभ म्हणून ओळखला जाऊ लागला. त्याची ती ओळख आजपर्यंत कायम राहिली आहे.

बॉलिवूडचा नवा “किंग’ म्हणून दावा करणाऱ्या शाहरूख खान आणि फरहान अख्तर यांनी गेल्या वर्षी “डॉन’चा रिमेक काढला. त्यावेळी त्यांनी प्रसिद्धीसाठी आणि चित्रपटाच्या यशासाठीही मूळ “डॉन’च्या लोकप्रियतेचा बऱ्यापैकी उपयोग करून घेतला. (तसा तो कोण करून घेत नाही. “सेट मॅक्‍स’ वाहिनीसुद्धा महिन्यातून दोन-दोनदा त्यासाठीच “डॉन’चे प्रदर्शन करत नसते का?) त्यावेळी काही माध्यमांतून “बिल्ला’बद्दलही चर्चा केली होती. “डॉन’मध्ये “ये मेरा दिल’ गाणे चित्रित झालेल्या हेलननेच “बिल्ला’तील गाण्यातही काम केले होते. शाहरूखच्या “डॉन’पेक्षा रजनीकांतने “बिल्ला’मध्ये अधिक चांगले काम केले होते, या तिच्या मतावरही काही ठिकाणी चर्चा झाली. नव्या चित्रपटाची लोकांनी तारीफ केली तरी अमिताभची सर शाहरूखला नाही यावर त्यांचे एकमत झाले.

एवढे सगळे झाल्यावर “बिल्ला’चा रिमेक झाला नसता तरच नवल. (म्हणजे “डॉन’चा चौथा अवतार!) त्याप्रमाणे नव्या पिढीतील लोकप्रिय अभिनेता अजित याची मुख्य भूमिका असलेला “बिल्ला’ गेल्या आठवड्यात तमिळनाडूत रुजू झाला. याही चित्रपटाला सुरवातीला मोठा प्रतिसाद मिळाला. “शिवाजी’च्या यशाशी त्याची बरोबरी करण्यात येऊ लागली. मात्र याही चित्रपटात प्रेक्षकांनी मूळ “बिल्ला’च्या रजनीकांतची सर अजितला नसल्याचा निष्कर्ष काढला आहे. त्यामुळे याही अर्थाने रजनीकांत “दक्षिणेतला अमिताभ’ ठरला आहे!

सध्याच्या जगात कोणतीही गोष्ट शोधायची असेल तर “गुगल’चा आधार घ्यावा, असं अनेक जण बेलाशक सांगतात. मात्र त्याच “गुगल’च्या मालकाने लग्न केले, तेव्हा त्याची गंधवार्ताही कोणाला लागू नये, याची काळजी या मालकाने घेतली. “गुगल’च्या दोन मालकांपैकी एक असलेला लॅरी पेज व ल्युसी साऊथवर्थ यांनी गेल्या शनिवारी “नेकर आयलॅंड’ येथे सहजीवनाची शपथ घेतली तेव्हा अत्यंत मोजकी मंडळी उपस्थित होती. निमंत्रितांनाही लग्नस्थळी खास बोटीने किंवा हेलिकॉप्टरने जावे लागले. इतरांना तर केवळ दूर राहूनच अंदाज बांधावे लागले.

लॅरी पेज हा 34 वर्षे वयाचा आणि केवळ 18. 5 अब्ज अमेरिकी डॉलर (सुमारे 835.2 कोटी रुपये) खासगी संपत्ती असलेला “एलिजिबल बॅचलर.’ सात वर्षांपूर्वी आपला वर्गमित्र सर्गेई ब्रिन याच्यासोबत त्याने 1998 “गुगल’चा पाया घातला. आता त्याचा कळस कुठपर्यंत गेला आहे, हे पाहणेही अवघडच नाही तर अशक्‍य झाले आहे. अशा या वराच्या गळ्यात माळ घालणारी मुलगी कोण असेल, याची उत्सुकता सगळ्या जगालाच (रिअल आणि वर्च्युअल दोन्ही) होती. ते औत्सुक्‍य शमवितानाच वैयक्तिक बाबी गोपनीय ठेवण्याची दक्षताही त्याने घेतली आहे.

ल्युसी ही लॅरीप्रमाणेच स्टॅनफोर्ड विद्यापीठाची विद्यार्थिनी आहे. “वेब’ तंत्रज्ञानाचा अनभिषिक्त सम्राट बनलेल्या लॅरीच्या पसंतीची मुलगी मात्र वैद्यकीय शाखेशी संबंधित आहे. “बायोमेडिकल इन्फॉर्मेटिक्‍स’ शाखेत ती संशोधन करते. पेनसिल्वानिया विद्यापीठ आणि ऑक्‍सफोर्ड विद्यापीठाची ती पदवीधारक आहे. दक्षिण आफ्रिकेत काही काळ तिने वैद्यकीय सेवा केली. लॅरीला न जमलेली एक गोष्ट साध्य करून तिने संसार सुरू करण्याआधीच एक पाऊल पुढे टाकले आहे. डॉक्‍टरेट मिळविण्यासाठी गेल्याच महिन्यात तिची तोंडी परीक्षा झाली. त्यामुळे पीएच.डी. मिळण्याचा तिचा मार्ग मोकळा झाला आहे. याऊलट लॅरी आणि सर्गेई पीएच.डी.साठी संशोधन करत असतानाच “गुगल’ स्थापन करण्यासाठी त्यांनी विद्यापीठातून बाहेर पडण्याचा मार्ग स्वीकारला होता.

ज्या गुप्ततेने या दोघांनी लग्न केले, तीच गोपनीयता त्यांनी लग्नानंतरही कायम ठेवली आहे. मात्र तसे असले तरी दोघांचा संसार सुरळीत चालू असेल, अशी अपेक्षा करायला हरकत नाही.

तो एक वेबडिझाइनर…ती एक शिकाऊ पत्रकार. दोघांची भेट घडण्याचे तसे काही कारणही नाही. तशी त्यांची भेट झालीही नाही, नजरानजर होण्याचा तर प्रश्‍नच नाही. तरीही ही एक प्रेमकथाच. इंटरनेच्या महाजालावर खुललेली. या कथेला पार्श्‍वभूमी सायबर विश्‍वाची आणि त्यात रंग भरलेत वास्तव जगातील पात्रांनी. सिंड्रेलाच्या बुटावरून राजकुमाराने तिचा शोध घेतला होता. इथे सिंड्रेलाच्या शोधाला आधार दिला इंटरनेटने!

पॅट्रिक मोबर्ग हा ब्रुकलिना रहिवासी. व्यवसायाने वेब डिझाइनर. मॅनहट्टनला जाताना एक दिवस त्याच्या नजरेस ती पडली. त्या वेळी ती स्वतःच्या डायरीत काहीतरी लिहीत होती. ती रविवारची रात्र होती. गाडीत खूप गर्दी होती. त्यामुळे दोघेही एकाच स्थानकावर उतरले तरी तिचे नाव विचारण्याची संधीही त्याला मिळाली नाही.

बहुतेक प्रेमप्रकरणांप्रमाणेच हे प्रकरणही इथेच थांबायला हरकत नव्हती. मात्र, पॅट्रिकचा व्यवसाय त्याच्या मदतीला आला. त्याने त्या मुलीचे चित्र त्याला ती जशी दिसली तसे काढले. हे चित्र अपलोड करून एक नवी वेबसाइटच सुरू केली. www.nygirlofmydreams.com हे त्या वेबसाइटचे नाव. वेबसाइटवर त्याने आपला मोबाइल नंबर आणि ई-मेल ऍड्रेसही ठेवला. शिवाय त्या मुलीबाबत माहिती असल्यास संपर्क साधण्याचेही आवाहन केले.

काही तासांच्या आत पॅट्रिकच्या इनबॉक्‍समध्ये “मेल’चा ढीग साचू लागला. अनेकांनी त्याला त्या मुलीबाबत माहिती असण्याचा दावा केला. पॅट्रिकच्या मोबाइलची रिंगही सातत्याने खणखणत होती. या सर्व घडामोडींची माहिती पॅट्रिक आपल्या वेबसाइटवर देत होता. अखेर दोन दिवसांनंतर एका महिलेने पॅट्रिकच्या वर्णनाशी मिळतीजुळती मुलगी पाहिल्याचा दावा केला. तिने त्या मुलीचे छायाचित्रही पाठविले. त्याने खात्री पटविल्यानंतर तिने या दोघांचा संपर्कही घडवून आणला.

या मुलीचे नाव कॅमिल हेटन असल्याचे जाहीर करण्यात आले आहे. सिंड्रेलाच्या बुटाप्रमाणे शोधमोहिमेचा विषय झालेली 22 वर्षांची कॅमिल “ब्लॅकबुक’ या नियतकालिकात शिकाऊ पत्रकार आहे. या सर्व घडामोडींची माहिती मिळाल्यावर तिला स्वतःलाही आश्‍चर्य वाटले. इथे पॅट्रिकची सायबर प्रेमकथा संपते.

आता सिंड्रेलाचा शोध लागला असल्यामुळे, आपल्या प्रेमकथेविषयी काहीही सांगणार नसल्याचा फलकच पॅट्रिकने त्याच्या वेबसाइटवर लावला आहे. येथून पुढे तुम्हीच इच्छेप्रमाणे या कथेचा शेवट करा, असेही त्याने वेबसाइटवर म्हटले आहे. हे आहे एकविसाव्या शतकातील प्रेमकथेचे स्वरूप!

गुजरातमधील एका मुलाने त्याच्याहून वयाने मोठ्या असलेल्या एका ब्रिटिश महिलेशी विवाह केला…पुण्यातील एका युवकाने इंडोनेशियातील एका युवतीशी लग्न केले. गेल्याच वर्षी मुंबईतील एका मुलीने चॅटिंगद्वारे ओळख झालेल्या एका पाकिस्तानी युवकाशी लग्न केले….

इंटरनेटच्या प्रसाराबरोबर “होतकरु’ प्रेमी-प्रेमिकांनी नवीन माध्यम उपलब्ध झाले आणि पूर्वी कोणी कल्पनाही केली नसेल अशी ही जोडपी दिसू लागली. खासकरून चॅटिंग आणि आता “सोशल नेटवर्किंग’च्या साइटस्‌मुळे हा सगळाच प्रकार आपल्या स्वतःबाबतही कधीही घडू शकतो, असं प्रत्येकालाच वाटतंय. “लव ऍट फर्स्ट साईट’ची जागा आता “लव ऍट फर्स्ट बाईट’ घेऊ लागली आहे. बट….खरंच असं असतं का? म्हणजे या “सायबर लव स्टोरी’ची अखेर “अन्‌ ते आयुष्यभर सुखात राहिले,’ असा होऊ शकतो का? कोणीतरी “चॅट’वर भेटतं, हळूच “फ्रेंड लिस्ट’मध्ये जातं…”इ-मेल’ येतात जातात आणि काही काळाने “नेट’चा आंतरपाट दूर होतो…एकविसाव्या शतकातील ही प्रेमकथा होऊ शकते का?

नेटवरील यशस्वी झालेल्या प्रेमप्रकरणांइतकीच अयशस्वी, नव्हे “डिझॅस्टरस्‌’ प्रकरणांच्या कहाण्याही मोठ्या संख्येने आहेत. “तू जपून टाक पाऊल जरा,’ सारखंच “तू जपून वापर माऊस जरा,’ असं म्हणायची वेळ आली आहे. खासकरून आपला जोडीदार सोमर दिसत नसल्याने (काही ठिकाणी तर मुलगी म्हणून चॅट करणारी व्यक्ती मुलगा निघाल्याचेही घडले आहे) सगळाच “ब्लाइंड गेम’ चालू आहे. अन्‌ तरीही आपला “नेट’च आजचा मेघदूत होऊन यक्ष आणि विरहीणीची मने जोडतोय. मॅचमेकिंगपासून डेटिंगपर्यंत सगळं काही इथं आहे…या सगळ्याचा वापर करायचा तर हवा थोडासा सावधपणा…

(`सकाळ’मध्ये ३० ऑक्टो. रोजी आलेल्या एका स्फुटाची ही ‘नेट’की आवृत्ती)